Przewidywanie przyszłości
Kwestia przewidywania przyszłości jest nierozłącznie związana z problemem przeznaczenia i wolnej woli. Czy człowiek sam decyduje o swoim losie, czy też jego los jest z góry ustalony? Stare maksymy astrologiczne mówią: „Gwiazdy skłaniają, ale nie zmuszają" i „Mędrcy rządzą gwiazdami". Również obecnie astrologowie w znacznej większości przyznają istnienie wolnej woli człowieka, jednakże zastosowanie jej w praktyce nie jest bynajmniej oczywiste. Literatura astrologiczna obfituje w opisy prognoz, które spełniły się mimo usiłowań przeciwdziałania im.
Astrologowie, a także większość współczesnych filozofów uważa, że człowiek nie jest zupełnie bezsilny wobec losu. Sartre i inni egzystencjaliści twierdzą, że na przykład, kelner jest kelnerem, ponieważ kiedyś podjął świadomą decyzję, aby nim zostać. Czy znaczy to jednak, że ów kelner mógłby być mężem stanu, filozofem, albo płatnym mordercą, gdyby podjął taką decyzję? Jego wybór jest znacznie ograniczony przez uwarunkowania genetyczne, środowiskowe, predyspozycje psychiczne i możliwości intelektualne, które w sumie pozostawiają niewielki wybór.
Anthony Flew, filozof i językoznawca, uważa na przykład za akt wolnej woli decyzję dwojga ludzi o zawarciu małżeństwa, jeżeli nie działają jednocześnie żadne czynniki zewnętrzne zmuszające ich do tego. Czy jednak mogą oni oprzeć się wzajemnej atrakcji i nie podjąć takiej decyzji ? Wystarczy przypomnieć klasyczny przykład nieszczęśliwej miłości. Czy niechciany wielbiciel posiada wolną wolę, by przestać się przejmować przedmiotem swych westchnień? Czy jego cierpienia są wynikiem świadomej decyzji?
Znany genetyk, CD. Darlington, prezentuje następujący pogląd na problem wolnej woli:
W genetyce wszelkie zachowania są genetycznie zdeterminowane, ale są też zdeterminowane środowiskowo (...). Podział zdeterminowania na dwa systemy, genotyp (genetyczną konstytucję jednostki) i środowisko, pociąga za sobą w oczywisty sposób kolejne interakcje tych dwóch systemów (...). To właśnie ta interakcja daje nam iluzję wolnej woli (...) wybór wydaje się nam taki, ponieważ w każdym świeżym przypadku jest to nowa reakcja genotypu i środowiska.
A więc przedstawiciel nauki opowiada się w pewnym sensie za przeznaczeniem! Jednakże badania naukowe, jakim zostali poddani niektórzy jogini hinduscy, wykazują coś wręcz przeciwnego, a mianowicie, że człowiek potrafi wysiłkiem woli opanować nawet nie podlegające jej funkcje swego organizmu, jak bicie serca, przemianę materii itd.
Astrologowie, a także większość współczesnych filozofów uważa, że człowiek nie jest zupełnie bezsilny wobec losu. Sartre i inni egzystencjaliści twierdzą, że na przykład, kelner jest kelnerem, ponieważ kiedyś podjął świadomą decyzję, aby nim zostać. Czy znaczy to jednak, że ów kelner mógłby być mężem stanu, filozofem, albo płatnym mordercą, gdyby podjął taką decyzję? Jego wybór jest znacznie ograniczony przez uwarunkowania genetyczne, środowiskowe, predyspozycje psychiczne i możliwości intelektualne, które w sumie pozostawiają niewielki wybór.
Anthony Flew, filozof i językoznawca, uważa na przykład za akt wolnej woli decyzję dwojga ludzi o zawarciu małżeństwa, jeżeli nie działają jednocześnie żadne czynniki zewnętrzne zmuszające ich do tego. Czy jednak mogą oni oprzeć się wzajemnej atrakcji i nie podjąć takiej decyzji ? Wystarczy przypomnieć klasyczny przykład nieszczęśliwej miłości. Czy niechciany wielbiciel posiada wolną wolę, by przestać się przejmować przedmiotem swych westchnień? Czy jego cierpienia są wynikiem świadomej decyzji?
Znany genetyk, CD. Darlington, prezentuje następujący pogląd na problem wolnej woli:
W genetyce wszelkie zachowania są genetycznie zdeterminowane, ale są też zdeterminowane środowiskowo (...). Podział zdeterminowania na dwa systemy, genotyp (genetyczną konstytucję jednostki) i środowisko, pociąga za sobą w oczywisty sposób kolejne interakcje tych dwóch systemów (...). To właśnie ta interakcja daje nam iluzję wolnej woli (...) wybór wydaje się nam taki, ponieważ w każdym świeżym przypadku jest to nowa reakcja genotypu i środowiska.
A więc przedstawiciel nauki opowiada się w pewnym sensie za przeznaczeniem! Jednakże badania naukowe, jakim zostali poddani niektórzy jogini hinduscy, wykazują coś wręcz przeciwnego, a mianowicie, że człowiek potrafi wysiłkiem woli opanować nawet nie podlegające jej funkcje swego organizmu, jak bicie serca, przemianę materii itd.